قاعده فراغ و تجاوز از منظر امام خمینی (س)
39 بازدید
محل نشر: متین » تابستان 1384 - شماره 27 »(32 صفحه - از 19 تا 50)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
آیا قاعدة فراغ و قاعدة تجاوز جزو اصول عملیه محسوب می‌شوند یا جزو امارات و طرق هستند؟ پس از بررسی ادله به نظر می‌رسد جزو امارات محسوب می‌شوند. به علاوه، قاعدة فراغ و قاعدة تجاوز از نظر مفهوم و مصداق تفاوت دارند. امام راحل(س) معتقدند که غیر معقول است این دو قاعده از هم جدا باشند. آیا در قاعده فراغ و قاعدة تجاوز دخول در جزء بعدی موضوعیت دارد؟ امام راحل(س) خروج از یک جزء و دخول در جزء دیگری را معتبر ندانسته و همچنین قاعده را در مورد وضو جاری نمی‌دانند. کلیدواژه: قاعدة فراغ، قاعدة تجاوز، مرکبات اعتباریه، مفاد کان ناقصه، مفاد کان تامه، شرط شرعی، شرط عقلی، امارات، اصول عملیه. این قاعده از جمله قواعد فقهی مشهور است. قاعدة فراغ و قاعدة تجاوز در مقام بیان این هستندکه آیا از اَمارات و طُرق محسوب می‌شوند یا اصول عملیة تنزیلیه خواهند بود؟ ضابطة شناخت اینکه اَماره یا اصل باشند این است که اَماره به هر آنچه که افادة ظن نوعی کند، قانونگذار برای آن کاشفیت تامه جعل می‌کند. یعنی کاشفیت ناقصة آن را به عنوان کشف تام در عام اعتبار تشریعی در نظر می‌گیرد و در حکم کشف تام لحاظ می‌کند. اما برخلاف اصول عملیه که صرفاً وظایف عملی به شمار می‌آیند و عبارت از اصل عملی در زمانی است که مجتهد شاک، بعد از جستجو و فحص از دلیل اجتهادی هنگامی که به آن دسترسی نمی‌یابد، برای آن در نظر می‌گیرد. سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که آیا قاعدة فراغ و تجاوز وظایف عملی هستند، یا افادة ظن نوعی می‌کنند و آیا ادله‌ای که دلالت بر حجیت قاعدة فراغ و تجاوز دارند، جنبة تتمیم کشف دارند و کاشفیت ناقصة آنها را تتمیم می‌کنند یا خیر؟
آدرس اینترنتی