فقه پویا؛ تأثیر زمان و مکان در اجتهاد
36 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : بازتاب اندیشه ) خرداد 1379 - شماره 3 )(3 صفحه - از 46 تا 48)
تعداد شرکت کننده : 0

چکیده:آنچه در زیر آمده است خلاصه بخش اول این گفتگو است که به رابطه فقه و عقل یا رابطه فقه و علوم بشری می‏پردازد. دیگر بخشهای گفتگو چندان نکته تازه‏ای در بر ندارد. به هر حال، ایشان معتقد است که دین عمدتا به امور تعبدی و مسائل مربوط به رابطه انسان و خدا می‏پردازد؛ اما روابط اجتماعی و بین‏المللی که برای خودشان حکم دارند(البته احکام مشترک) به خود آنها واگذار شده و شریعت در آنجا هیچ تعبدی برخلاف بنای عقلا نمی‏کند. ایشان تصریح می‏کند که عقل، فطرت و بنای عقلا هر سه به یک معناست.

ما اعتقاد داریم که پیغمبر اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم همه احکامی را که لازم بوده، بیان کرده است و خلأ حکمی و قانونی در اسلام نیست. البته دین عبارت از همان احکام واقعیه اسلام است که فهم فقیه ممکن است مطابق با واقع باشد و ممکن است خطا کند.حال سؤال این است که آیا خداوند متعال همه احکام و قوانین را در همه ابعاد بیان می‏کند، یا اینکه اموری را به عقل سلیم انسان موکول می‏کند؟

به اعتقاد ما یکی از منابع مهم فقه، حکم عقل است. البته منظور از عقلی که در دین و فقه مورد ابتلاست، «عقل عملی» است که باید و نبایدها را درک می‏کند، نه «عقل نظری» که از واقعیت اشیاء بحث می‏کند. بسیاری از احکام ما مبنایش عقل است؛ دلیلش هم ملازمه‏ای است که بین حکم عقل و حکم شرع وجود دارد. مذهب شیعه معتقد است که احکام تابع ملاکات است و همه احکامش تابع مصالح و مفاسدی است که در متعلق احکام وجود دارد. ما قائل به حسن و قبح عقلی هستیم و معتقدیم که افعال انسانها و تمام اشیاء در عالم ارزشهای ذاتی دارند؛ بنابراین هرگاه عقل سلیم حکم کرد که چیزی نیکو است، شرع مقدس با آن مخالفت نمی‏کند؛ چون اساس و ریشه عقل عملی از فطرت انسانها نشأت می‏گیرد....ادامه در لینک

آدرس اینترنتی